Zakaz palenia drewnem – od kiedy obowiązują przepisy?

W 2026 roku nie obowiązuje żaden ogólnopolski ani całkowity zakaz palenia drewnem w indywidualnych gospodarstwach domowych. Główna zmiana prawna polega na tym, że od 1 stycznia 2026 roku w większości regionów kraju można legalnie używać wyłącznie kominków oraz kotłów spełniających rygorystyczne normy emisji spalin zwane potocznie Ekoprojektem. W dalszej części artykułu rozwiewamy wszelkie wątpliwości dotyczące lokalnych uchwał, kar i wyjątków od tej reguły.

Czy w Polsce naprawdę nadchodzi zakaz palenia drewnem?

W przestrzeni publicznej w ostatnich miesiącach narosło wiele mitów związanych z regulacjami dotyczącymi ogrzewania domów. Nagłówki mediów często wprowadzały w błąd, sugerując wprowadzenie bezwzględnego zakazu. Rzeczywistość jest jednak bardziej złożona i wynika głównie z mylenia drewna opałowego z drewnem energetycznym wykorzystywanym przez duże elektrownie i elektrociepłownie.

Mity dotyczące rozporządzeń unijnych i krajowych

Spore zamieszanie wywołało Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z maja 2025 roku dotyczące szczegółowych cech jakościowo-wymiarowych drewna energetycznego. Przepis ten klasyfikuje surowiec drzewny i ma zapobiegać spalaniu wartościowego drewna tartacznego w energetyce zawodowej. Regulacja ta nie dotyczy jednak sektora komunalno-bytowego, czyli domowych pieców i kominków. Podobnie Unia Europejska, choć dąży do ograniczenia emisji w ramach pakietu „Fit for 55”, nie wydała dyrektywy nakazującej obywatelom rezygnacji z biomasy drzewnej w gospodarstwach domowych.

Stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska

Aby przeciąć spekulacje, resort klimatu wydał oficjalny komunikat wyjaśniający, że pojęcia drewna energetycznego i opałowego nie są tożsame. Dla indywidualnych użytkowników istotne jest jedynie to, czym i w czym palą. Nowe przepisy nie eliminują drewna jako paliwa, lecz wymuszają stosowanie nowoczesnych urządzeń grzewczych ograniczających emisję szkodliwych substancji. W praktyce oznacza to koniec epoki starych, bezklasowych pieców, ale nie koniec ogrzewania drewnem.

Czym jest Ekoprojekt i jakie urządzenia go spełniają?

Od 1 stycznia 2026 roku w większości województw w Polsce legalne jest wyłącznie spalanie drewna w urządzeniach zgodnych z wymogami Ekoprojektu (Ecodesign). To unijna norma, która dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń z zamkniętą komorą spalania kładzie nacisk nie tylko na sprawność, ale przede wszystkim na emisję zanieczyszczeń. Zgodnie z danymi Izby Kominiarskiej, urządzenia te muszą cechować się sezonową efektywnością energetyczną na poziomie minimum 65% i ograniczać emisję pyłów do wartości nieprzekraczającej 40 mg/m³.

Właściciele przestarzałych pieców kaflowych czy kominków z otwartym paleniskiem muszą liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Użytkowanie urządzenia niespełniającego tych norm w regionie, gdzie obowiązuje stosowna uchwała antysmogowa, stanowi wykroczenie. Kontrole w tym zakresie mogą przeprowadzać uprawnione służby, a za złamanie przepisów grożą surowe sankcje finansowe.

Mandat za spalanie drewna w niecertyfikowanym kominku lub kotle może wynieść nawet do 5000 złotych, a kara nakładana jest na zasadach ogólnych przewidzianych w prawie o wykroczeniach.

Aby uniknąć konsekwencji, należy spełnić trzy podstawowe warunki. Przede wszystkim urządzenie grzewcze musi posiadać certyfikat Ekoprojektu oraz być zgłoszone do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Ponadto spalane drewno nie może być mokre – dopuszczalna wilgotność opału według prawa nie może przekraczać 20%.

Lokalne uchwały antysmogowe – gdzie już nie można palić?

Mapa zakazów w Polsce jest niezwykle zróżnicowana i zależy od lokalnych uchwał antysmogowych przyjmowanych przez sejmiki wojewódzkie. W niektórych obszarach restrykcje są wyjątkowo dotkliwe, podczas gdy w innych wciąż nie wprowadzono żadnych ograniczeń. Przykładowo, na terenie województw warmińsko-mazurskiego oraz podlaskiego nie uchwalono dotąd przepisów antysmogowych, co oznacza, że mieszkańcy mogą tam bez przeszkód użytkować nawet stare urządzenia grzewcze bez certyfikatów.

Kraków jako jedyne miasto z całkowitym zakazem

Stolica Małopolski pozostaje jedynym miastem w kraju, gdzie od 1 września 2019 roku obowiązuje całkowity zakaz spalania paliw stałych. Nie można tam palić nie tylko węglem czy drewnem, ale również tak ekologicznymi paliwami jak pellet drzewny, niezależnie od tego, czy posiadamy najnowocześniejszy kocioł czy kominek. W Krakowie instalacja kominkowa może pełnić jedynie funkcję dekoracyjną.

Harmonogram wymiany pieców w innych regionach

W pozostałych częściach kraju terminy graniczne dla urządzeń niespełniających norm rozkładają się na wiele lat. Władze województw wyznaczyły harmonogramy, które pozwalają właścicielom domów na zaplanowanie modernizacji. Proces ten rozłożono w czasie, a najpóźniejszy termin w Polsce obowiązuje w województwie opolskim.

W wielu aglomeracjach i miejscowościach uzdrowiskowych, takich jak Sopot czy Jedlina-Zdrój, wprowadzane są dodatkowe restrykcje. Jeżeli budynek jest podłączony do sieci gazowej lub ciepłowniczej, lokalne przepisy często uznają kominek drewniany jedynie za „okazjonalne” źródło ciepła i zakazują jego stałej eksploatacji.

Czym są dni smogowe i jak wpływają na używanie kominka?

Nawet posiadanie kominka z certyfikatem Ekoprojektu nie zwalnia z obowiązku monitorowania komunikatów o jakości powietrza. Wiele lokalnych uchwał antysmogowych oraz Programów Ochrony Powietrza wprowadza pojęcie tzw. dni smogowych. To okresy, w których stężenie pyłów zawieszonych PM10 lub PM2,5 w powietrzu gwałtownie wzrasta, przekraczając dopuszczalne normy.

W miastach takich jak Warszawa, gdzie próg alarmowy dla pyłu PM10 ustalono na poziomie 50 µg/m³, podczas dni smogowych obowiązuje czasowy zakaz palenia drewnem. W praktyce oznacza to, że jeśli twój dom posiada dodatkowe źródło ciepła (np. kocioł gazowy lub pompę ciepła), nie wolno ci rozpalić ognia w kominku. Odstępstwo od tej reguły stanowi sytuacja, gdy kominek drewniany jest jedynym źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym lub awarii uległy pozostałe instalacje grzewcze.

Jak uratować stary kominek przed zakazem użytkowania?

Uchwały antysmogowe co do zasady ograniczają wyłącznie eksploatację urządzeń, a nie nakazują fizycznej likwidacji kominka. Jeśli twój piec nie posiada certyfikatu Ekoprojektu, istnieją sposoby na jego legalne użytkowanie. W województwach wielkopolskim, świętokrzyskim, śląskim i małopolskim przepisy dopuszczają używanie starych kominków, o ile ich sprawność cieplna wynosi minimum 80%. Jest to rozróżnienie o tyle ważne, że nie należy mylić sprawności 80% z certyfikatem Ekoprojektu – który dopuszcza niższą sprawność, ale za to nakłada ostrzejsze normy emisji zanieczyszczeń.

Znacznie bardziej uniwersalnym rozwiązaniem jest montaż urządzenia redukującego emisję pyłów. Każda uchwała antysmogowa dopuszcza taką możliwość, nie precyzując, czy ma to być nasada kominowa, filtr kasetowy, czy elektrofiltr. Decydujące znaczenie ma jedynie skuteczność. Przed inwestycją warto jednak uzyskać od producenta dokumentację pozwalającą na potwierdzenie zgodności z przepisami:

• deklaracja producenta potwierdzająca redukcję emisji pyłów do wartości ekoprojektowych,
• certyfikat z badań laboratoryjnych akredytowanej jednostki,
• szczegółowa dokumentacja techniczna urządzenia,
• instrukcja eksploatacji i konserwacji systemu odpylającego,
• karta produktu z parametrami technicznymi do oceny przez urzędników.

Eksperci zalecają, aby jeszcze przed montażem zestawu filtrującego wystąpić do lokalnego urzędu gminy lub miasta z zapytaniem o jego akceptację. Taki wniosek skierowany do Wydziału Ochrony Środowiska zdejmuje z właściciela ryzyko późniejszych nieporozumień z kontrolerami i urzędnikami.

Stare kominki bez certyfikatu można często uratować, wyposażając je w elektrofiltr lub inny system redukcji pyłów. Jeśli rozwiązanie skutecznie obniży emisję do norm Ekoprojektu, urządzenie zyskuje status w pełni legalnego.

Podjęcie decyzji o modernizacji jest szczególnie opłacalne w świetle obecnych trendów. Chociaż nie istnieje ogólnokrajowy zakaz palenia drewnem, systematyczne zaostrzanie norm emisyjnych sprawia, że posiadanie wydajnego i niskoemisyjnego źródła ciepła jest nie tylko wymogiem prawnym, ale i zabezpieczeniem przed przyszłymi lokalnymi restrykcjami.