Zakaz trzymania psów na łańcuchu – co warto wiedzieć?

Całkowity zakaz stałego trzymania psów i kotów na uwięzi został uchwalony przez Sejm i podpisany przez prezydenta w lipcu 2026 roku. Nowe przepisy zaczną obowiązywać po 12-miesięcznym okresie dostosowawczym, a za ich złamanie grożą surowe kary finansowe i sądowe. W dalszej części artykułu szczegółowo wyjaśniamy, co oznaczają te regulacje dla właścicieli czworonogów.

Jakie zmiany wprowadza nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt?

Za przyjęciem dokumentu opowiedziało się 381 posłów, przeciw było 28, a pięciu wstrzymało się od głosu. Nowelizacja została przygotowana jako wspólny projekt koalicji rządzącej i części opozycji, a jej głównym celem jest wyeliminowanie praktyki trwałego przykuwania zwierząt łańcuchem. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę 24 lipca 2026 roku, podkreślając, że tym razem osiągnięto rozsądny kompromis chroniący dobrostan czworonogów bez narzucania nierealnych wymogów.

Przepisy wprost zakazują utrzymywania psów i kotów na uwięzi, czyli na łańcuchu, lince czy innym elemencie ograniczającym ruch. Jednocześnie ustawa doprecyzowuje, że zwierzęta domowe przebywające poza lokalem mieszkalnym muszą mieć zapewnioną swobodną możliwość poruszania się po ogrodzonym terenie. Jeżeli posesja nie jest ogrodzona, dopuszcza się trzymanie psa w kojcu, ale wyłącznie przy spełnieniu konkretnych warunków technicznych i behawioralnych.

Co z ograniczeniami, które obowiązywały wcześniej?

Wcześniejszy zapis art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt teoretycznie zabraniał trzymania psa na uwięzi dłużej niż 12 godzin na dobę. W praktyce udowodnienie przekroczenia tego limitu było niezwykle trudne, dlatego norma pozostawała martwa. Nowelizacja usuwa tę lukę, wprowadzając bezwzględny zakaz z wyraźnie opisanymi wyjątkami – co ma realnie poprawić egzekwowanie przepisów.

W jakich warunkach można trzymać psa w kojcu?

Kojec został zdefiniowany jako ogrodzona przestrzeń, z której zwierzę nie może samodzielnie wyjść. Aby takie rozwiązanie było zgodne z prawem, musi on umożliwiać psu swobodne poruszanie się i realizację naturalnych potrzeb. Konstrukcja powinna być trwała i stabilna, a co najmniej jej dwa boki mają zawierać prześwity przepuszczające światło oraz zapewniające swobodny przepływ powietrza.

Co istotne, w ustawie nie znalazły się sztywne wymiary kojców. Dokładne parametry, dostosowane do wielkości psa mierzonej w kłębie, zostaną dopiero ujęte w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw rolnictwa. Rozporządzenie będzie opracowywane po zasięgnięciu opinii Głównego Lekarza Weterynarii. Taki zabieg ma pozwolić na elastyczne dopasowanie norm do różnych ras i realiów gospodarstw.

Jakie wymagania stawia się konstrukcji i wyposażeniu?

Ustawodawca wyraźnie wskazał, że kojec nie może być prowizoryczną klatką. Każdy pies utrzymywany w ten sposób musi mieć obowiązkowo budę wykonaną z drewna lub materiałów drewnopochodnych, która stanowi barierę termiczną i chroni przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Schronienie ma być ocieplone i dopasowane rozmiarem do czworonoga, a przy trzymaniu kilku zwierząt każde potrzebuje osobnej budy.

Jak zapewnić psu codzienny ruch poza kojcem?

Właściciel ma obowiązek wyprowadzać zwierzę poza zamkniętą przestrzeń każdego dnia. Zakres aktywności należy dostosować do wieku psa, jego stanu zdrowia oraz potrzeb gatunkowych i behawioralnych. Przepis nie precyzuje minimalnego czasu spaceru, ale w razie kontroli służby ocenią, czy sposób postępowania nie narusza dobrostanu czworonoga.

Kiedy można czasowo uwiązać psa lub kota?

Całkowity zakaz stosowania uwięzi nie oznacza, że nigdy nie wolno przypiąć zwierzęcia. Nowela przewiduje kilka wyraźnie określonych wyjątków, w których krótkotrwałe skrępowanie ruchu jest dozwolone:

• transport zwierzęcia,
• udział w wystawie, konkursie lub tresurze,
• przeprowadzanie zabiegu weterynaryjnego,
• krótkotrwałe, incydentalne zabezpieczenie poza miejscem stałego bytowania, pod warunkiem że nie narusza to dobrostanu.

Dodatkowo prawo dopuszcza chwilowe unieruchomienie psa, jeżeli służy ono wyłącznie zapobiegnięciu bezpośredniemu zagrożeniu dla ludzi, innych zwierząt lub mienia i nie ma innej możliwości działania. Nawet wtedy uwięź musi być zastosowana w sposób humanitarny.

Jakie sankcje przewiduje ustawa za złamanie zakazu?

Trzymanie zwierzęcia na łańcuchu po wejściu w życie nowych przepisów będzie traktowane jako wykroczenie. Sąd może nałożyć grzywnę, orzec przepadek zwierzęcia, a wobec sprawcy zastosować zakaz posiadania zwierząt od 1 roku do nawet 5 lat. W razie skrajnego zaniedbania lub znęcania się – gdy czyn wyczerpuje znamiona przestępstwa – grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat, a przy działaniu ze szczególnym okrucieństwem od 3 miesięcy do 5 lat.

Utrzymywanie psa lub kota na uwięzi poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie będzie wykroczeniem – każdy taki przypadek może skutkować interwencją służb i wysoką grzywną.

Dodatkowo sąd obligatoryjnie orzeka nawiązkę na cel związany z ochroną zwierząt w wysokości od 1 000 zł do 100 000 zł. W postępowaniu uwzględniany jest stopień cierpienia zwierzęcia oraz powtarzalność naruszeń. Poniższe zestawienie obrazuje podstawowe konsekwencje prawne.

Kto przeprowadza kontrole warunków bytowania?

W przypadku podejrzenia łamania przepisów interwencję może podjąć straż gminna, policja, inspekcja weterynaryjna oraz upoważnione organizacje ochrony zwierząt. Kontrolerzy oceniają długość uwięzi, dostęp do wody i schronienia, stan kojca oraz to, czy pies jest regularnie spuszczany. Coraz częściej do wszczęcia postępowania dochodzi po zgłoszeniach sąsiadów, co pokazuje rosnącą wrażliwość społeczną na dobrostan czworonogów.

Dlaczego nowe przepisy zaczną działać dopiero w 2027 roku?

Ustawa przewiduje wyjątkowo długi, 12-miesięczny okres vacatio legis – wejdzie w życie po upływie roku od dnia publikacji. Oznacza to, że właściciele otrzymali czas na dostosowanie kojców, wybudowanie ocieplanych bud i zmianę nawyków związanych z trzymaniem zwierząt. Rządzący argumentują, że taki termin pozwala uniknąć sytuacji, w której przepisy byłyby niemożliwe do spełnienia przez osoby mieszkające na wsiach lub prowadzące gospodarstwa.

Wydłużony harmonogram to także efekt wcześniejszych zawirowań legislacyjnych. Poprzednia wersja tzw. ustawy łańcuchowej została zawetowana przez prezydenta Karola Nawrockiego jeszcze pod koniec 2025 roku – głównie z powodu sztywno narzuconych wymiarów kojców i kosztów, które wielu obywateli uznało za nadmierne. Obecny projekt wypracowano w szerokim kompromisie, a po podpisaniu go przez głowę państwa ścieżka do całkowitego wyeliminowania łańcuchów stała się faktem.